“kinh nghiệm đầy mình” về bảo hiểm và khám bệnh ở pháp

Trên trang chủ của Campus France Vietnam đã có một bài viết khá chi tiết về vấn đề này. Các bạn vui lòng đọc bài viết về Chăm sóc y tế tại Pháp để có những kiến thức cơ bản nhất.

Còn về phần mình, ngày hôm nay xin được chia sẻ những sai lầm, chật vật, những bài học để đời trong quá trình thăm khám sức khỏe tại Pháp. Hy vọng bài viết này sẽ giúp được các bạn sinh viên mới sang Pháp đỡ lúng túng hơn, đỡ phạm phải những sai lầm “đắt đỏ” như mình.


  1. Từ số sécu tạm thời tới số sécu chính thức

Ở bên này, bảo hiểm công sécurite sociale được phụ trách bởi l’Assurance Maladie. Sau khi các bạn làm xong thủ tục thì sẽ được cấp một số gọi là numéro provisoire có nghĩa là số tạm thời. Số này sẽ nằm trên một tờ giấy A4 gọi là Attestation des droits provisoires, thời hạn khoảng 01 năm. Tờ giấy này thay thế hoàn toàn cho tấm carte vitale (thẻ bảo hiểm y tế) huyền thoại.

Vấn đề là làm sao để các bạn du học sinh Pháp mới sang có được số này? Các bạn cần lên trang dành riêng cho sinh viên quốc tế tạo tài khoản, điền thông tin cá nhân và nộp một số giấy tờ cần thiết theo yêu cầu (danh sách đầy đủ sẽ có trên trang). Sau đó ngồi đợi họ xét duyệt cho bạn. Hên thì một tháng có luôn số, xui thì lên tới tận 3 tháng hoặc hơn. Trong thời gian chờ đợi số y tế tạm thời này, nếu phải khám bệnh thì bạn nên xin feuille de soins (một tờ giấy điền thông tin của buổi khám bệnh) để sau này gửi cho Caisse Primaire de l’Assurance Maladie (CPAM) nơi sẽ tiếp nhận yêu cầu của bạn và tiến hành hoàn tiền. Chi tiết về vấn đề này mình sẽ nói tới tại mục #3.

giao diện trang dành cho sinh viên nước ngoài

Sau khi cuối cùng cũng có số tạm thời, bạn sẽ thấy trên màn hình trang ameli étrangers hiện ra các ô để bạn tiếp tục nộp các loại giấy tờ khác. Mình rất muốn chỉ cho các bạn xem, tội là tài khoản étrangers của mình hình như bị khóa do mình đã có số chính thức rồi. Cố gắng hoàn thiện việc nộp giấy tờ sớm nhất có thể để việc xét duyệt diễn ra nhanh chóng. Tuy vậy, “nhanh chóng” ở đây là từ một năm trở lên, có nghĩa là người ta sẽ cấp số chính thức cho các bạn khi số tạm thời gần hết hạn.

Lỗi của mình là quên mất việc nộp giấy tờ, nên đến lúc gần hết hạn số tạm thời mãi vẫn chưa có thông tin số chính thức. Hàng xóm thì ai ai cũng có rồi, mỗi mình mình là ngồi bực bội. Sau khi phát hiện ra vấn đề và giải quyết thì cuối cùng cũng có thư thông báo về số chính thức. Lúc này, số bảo hiểm chính thức sẽ cho phép bạn tạo một tài khoản trên Ameli, nơi bạn theo dõi được toàn bộ quá trình hoàn tiền khám bệnh. Bạn cũng có thể sử dụng tài khoản này để “đặt hàng” tấm carte vitale trong truyền thuyết.


2. đặt hẹn khám chữa bệnh ở Pháp

Người ta hay than phiền về thời gian chờ hẹn khám bệnh ở Pháp. Thật ra cũng tùy vùng bạn sinh sống và tùy chuyên khoa bạn muốn khám mà thời gian chờ có thể khác nhau. Ví dụ, mình đặt hẹn khám đa khoa thì chỉ một tuần hoặc thậm chí vài ngày là có. Khám răng bình thường thì khoảng hai tuần, nhổ răng khôn thì tận một tới hai tháng. Nếu bạn muốn nhổ răng hay khám mắt thì nên đặt thật sớm, còn nếu bạn có biểu hiện bệnh nghiêm trọng như sốt hay đau bụng thì hoàn toàn có thể có hẹn trong 3 ngày sắp tới. Nếu nguy cấp quá, đừng quên số điện thoại 15 hoặc 112 cấp cứu nha.

Cách truyền thống nhất để đặt bất kì loại hẹn nào là qua điện thoại. Có thể bạn được người quen giới thiệu cho bác sĩ A B, họ cho bạn số điện thoại, bạn chỉ cần gọi đến xin hẹn là xong. Cách thứ hai, cũng là cách phổ biến hơn dạo gần đây, chính là đặt hẹn qua mạng. Với những đứa ngại nói chuyện như mình thì đặt hẹn qua mạng quả là cứu tinh – vừa nhanh, vừa tiện, lại không phải bồn chồn lo lắng. Hầu như các cơ sở y tế bây giờ đều có website chính thức để bạn đặt lịch trực tiếp, nhưng phương pháp dễ dàng hơn là lên Doctolib. Phải dùng chữ tiện “khủng khiếp” để nói về Doctolib, bởi nó không chỉ liệt kê một loạt những y bác sĩ gần nơi mình sống mà còn ghi rõ thông tin của họ. Các thông tin này bao gồm: chuyên khoa, bằng cấp, kinh nghiệm, chi phí, các ngôn ngữ thông thạo,… Nếu các bạn sang học bằng chương trình tiếng Anh thì hoàn toàn có thể tìm kiếm bác sĩ nói tiếng Anh nhé !!

giao diện Doctolib – một trang siêu tiện và dễ dùng

Ở Pháp cần phân biệt bác sĩ đa khoa và chuyên khoa. Khi bệnh, bạn phải đi bác sĩ đa khoa trước (thường là bác sĩ medicin traitant nếu bạn có) rồi người này sẽ chỉ định việc bạn phải gặp bác sĩ chuyên khoa. Bạn có thể tự ý đi gặp bác sĩ chuyên khoa nhưng khả năng sẽ mất nhiều tiền hơn, không được hoàn tiền, do quy định đã như vậy rồi. Có một số khoa bạn có thể tự ý đi khám, vẫn được hoàn tiền đầy đủ, mà không cần hỏi bác sĩ đa khoa trước: bác sĩ phụ khoa, bác sĩ nhãn khoa, bác sĩ tâm lý, nha sĩ,… (danh sách đầy đủ tại đây). Ngoài ra, các xét nghiệm (thử máu, lấy mẫu nước bọt,…) sẽ không được thực hiện bởi bác sĩ tại phòng khám bệnh mà ở laboratoire – phòng thí nghiệm. Những xét nghiệm kiểu này cũng bắt buộc phải có chỉ định của bác sĩ mới được phép làm, và chúng cũng được hoàn tiền như đi khám bệnh bình thường.

3. tiers payant là gì? khám chữa bệnh thế nào cho rẻ nhất?

Trước khi nói đến tiers payant, cần phải nói về cách vận hành của đội ngũ soignants (người khám bệnh). Ở pháp, các y bác sĩ được chia ra làm 3 secteurs (nhóm), mỗi secteur sẽ có một đặc điểm riêng và một mức phí riêng. Nếu đọc được tiếng Pháp, mời các bạn xem thêm ở đây để hiểu cặn kẽ hơn.

Để tiết kiệm tiền hết mức, hãy cố gắng ưu tiên các bác sĩ thuộc secteur 1 – họ có một mức phí định sẵn (khá rẻ) và sẽ không bị đội tiền lên. Đổi lại, secteur 2 cũng là lựa chọn hợp lý nếu các bạn không thể tìm thấy bác sĩ secteur 1. Các bác sĩ secteur 2 sẽ thu thêm phí honoraire – phụ phí tùy theo chuyên môn của bác sĩ. Chi phí này thường sẽ không được hoàn trả bởi bảo hiểm nên các bạn vẫn mất tiền, ít hay nhiều lại phụ thuộc vào bác sĩ. Mình đi nhổ răng khôn mà honoraire lên tới tận 400 euro, người khác nhổ lại chỉ mất 200 euro. Mẹo nhỏ cho các bạn ở Bordeaux, hãy thử đăng kí khám ở Centre de Santé Mutualiste Gallieni. Ở đây đặt hạn siêu lâu nhưng có đủ các loại y bác sĩ thuộc các khoa khác nhau (nhãn khoa, tai mũi họng,…) thuộc secteur 1 siêu rẻ và được hoàn tiền đầy đủ.

Để được hoàn tiền đầy đủ nhất, hãy suy xét tới việc có một médicin traitant (bác sĩ chính). Bạn phải tự tìm médicin traitant cho mình và cùng người đó điền đơn, kí tên để xác nhận. Đây sẽ là người đầu tiên bạn liên hệ khi có bất cứ điều gì xảy ra với bạn. Bác sĩ này sẽ theo dõi bệnh tình của bạn, kê đơn, chỉ định bạn đi làm các xét nghiệm cần thiết hay giới thiệu bạn sang bác sĩ đa khoa. Toàn bộ quá trình vừa rồi được gọi là parcours de soins (lộ trình thăm khám). Nếu làm đúng theo parcours này thì bạn sẽ luôn được hoàn tiền đầy đủ và không mất tiền oan.

Mình rất tiếc không có kinh nghiệm tìm médicin để chỉ định họ làm médicin traitant, tuy vậy lại có một mẹo nhỏ áp dụng được với sinh viên tại Bordeaux: hãy đến trung tâm y tế của trường, nơi khám chữa bệnh luôn miễn phí với tấm thẻ sinh viên. Cũng chính tại đây, họ đã làm hết mọi thủ tục chọn médicin traitant cho mình, để mình theo được parcours de soins một cách “chuẩn chỉ” nhất. Họ cũng cung cấp nhiều dịch vụ “đắt tiền” với mức giá 0 đồng như các bác sĩ tâm lý hay bác sĩ phụ khoa. Mình không chắc về các thành phố khác tại Pháp, nhưng hãy luôn tìm hiểu về trung tâm y tế của trường trước khi đặt hẹn với bác sĩ ngoài nha.

Trước giờ mình vẫn nói về “hoàn tiền” – có nghĩa là bạn phải trả tiền cho phòng khám/bệnh viện trước rồi bên bảo hiểm sẽ hoàn trả cho bạn khoản này. Tuy vậy, tồn tại một thứ gọi là Tiers payant, dịch tạm là “bên thứ ba trả hộ”. Ở một số cơ sở y tế, chính sách tiers payant được áp dụng và bạn không cần ứng trước tiền rồi chờ hoàn trả nữa. Bạn chỉ cần trình carte vitale hoặc attestation des droits như đã nói phía trên, nếu có bảo hiểm bổ sung mutuelle thì trình ra nốt – sau khi khám xong có thể cứ thế bước ra mà chẳng mất đồng nào. Có một vài nơi sẽ yêu cầu bạn phải trả 1eu gọi là participation forfaitaire (chi phí tham dự), mình thì chưa gặp phải bao giờ. Chung cuộc lại, tiers payant hay không thì vẫn là bạn hòa vốn không mất tiền (mấy), nhưng rõ ràng tiers payant tiện hơn vì bạn không cần ứng trước một cục tiền to bự. Trên Doctolib luôn có thông tin rõ ràng về secteur và cách thanh toán (có tiers payant hay không) của một bác sĩ, nên đừng bỏ qua kẻo mất tiền oan nhé.


4. feuille de soins – giấy khám chữa bệnh tại Pháp

Lần đầu tiên nhận được feuille de soins, mình tưởng nó giống như hóa đơn siêu thị nên đã vứt nó đi (và dĩ nhiên là mất hàng đống tiền). Thực ra, tờ giấy này lại quyền lực không kém gì tấm carte vitale bởi lẽ nó mang lại cho bạn quyền lợi được hoàn tiền (~70% với bảo hiểm công và ~30% còn lại nếu bạn mua bảo hiểm bổ sung). Bạn có thể xin tờ giấy này nếu chưa có carte vitale, hoặc nhiều nơi họ sẽ tự động viết luôn cho bạn. Tờ giấy này tồn tại ở các cơ sở y tế và cả ở các hiệu thuốc nữa. Đúng vậy, đi mua thuốc cũng được hoàn tiền nha !

hướng dẫn cách điền feuille de soin cũng có trên mạng nha

Kiểm tra lại kĩ các thông tin ghi trên giấy trước khi gửi. Quan trọng hơn cả là phải kí một chữ vào ô xác nhận, không là không có hiệu lực gì đâu nha. Nhớ photo ra một bản để gửi, bởi phải gửi thư bưu điện nên khả năng thất lạc là vẫn có. Sau đó bỏ vào phong bì, mang ra bưu điện La Poste dán tem gửi. Người nhận là CPAM – với các bạn vẫn sử dụng số tạm thời thì là CPAM de la Vienne, địa chỉ có trên trang dành riêng cho sinh viên quốc tế ; với các bạn đã có số chính thức và carte vitale thì phải gửi về CPAM vùng của các bạn (VD: mình sống ở Bordeaux thì phải gửi về CPAM de la Gironde với địa chỉ có thể tìm thấy trên mạng.) Một cách khác, bạn có thể đến trực tiếp CPAM của vùng các bạn và déposer (đặt, nộp) tờ feuille de soins thẳng vào hòm tiếp nhận để tránh lâu la và thất lạc.


5. carte vitale – tấm thẻ quyền lực

Nếu có carte vitale, bạn hầu như có thể quên đi cái feuille de soins ban nãy. Mặc dù kĩ thuật chưa tiên tiến lắm, nhưng carte vitale là một tấm thẻ điện tử cho phép chuyển thông tin khám bệnh trực tiếp tới CPAM (télétransmission) để họ trực tiếp hoàn trả tiền cho bạn. Nếu bạn đã có cả mutuelle (bảo hiểm bổ sung) được liên kết với tài khoản Ameli thì bên mutuelle cũng sẽ nhận được thông tin và hoàn tiền cho bạn luôn. Tóm lại, nhờ tấm carte vitale, bạn sẽ đỡ rất nhiều thời gian và tiền bạc đi gửi tấm feuille de soins cho bên bảo hiểm.

minh họa chiếc thẻ huyền thoại

Để làm được carte vitale, bạn cần phải có numéro définitif – số bảo hiểm chính thức. Cách để có số này, mình đã nêu rõ ở phần #1 phía trên rồi. Với số bảo hiểm chính thức, hãy lên Ameli để tạo tài khoản. Không biết các bạn thế nào, nhưng ở chỗ mình có rất nhiều người bị báo lỗi khi cố tạo tài khoản mới. Cách khắc phục là ra một trung tâm CPAM bất kì gần nhất, trình bày với họ rằng mình đã làm đủ các bước nhưng mãi không tạo nổi tài khoản. Họ sẽ kiểm tra trên hệ thống và giúp đỡ mình mở tài khoản tại chỗ. Nếu cần, bạn có thể hỏi họ luôn về cách đặt carte vitale.

Một điều nên nhớ về carte vitale, tấm thẻ này sẽ “lỗi thời” sau mỗi năm. Bạn không cần phải đặt thẻ mới, nhưng phải ra hàng thuốc bảo nhân viên mettre à jour tấm thẻ này hộ bạn (cập nhật/update).


6. có nên mua mutuelle – bảo hiểm bổ sung?

Bảo hiểm xã hội sécu chỉ chi trả cho bạn 60-70% chi phí thực tế bỏ ra. Nếu bạn muốn được hỗ trợ nốt 40-30% còn lại thì nên đăng kí thêm một gói bảo hiểm bổ sung. Hồi xưa mới qua, mình cũng nghĩ đây là “thứ tốn tiền”, mua để đó và chẳng dùng làm gì. Tuy nhiên, đời vô thường, ai ngờ ở đó chưa đầy một năm mình đã uống thuốc kháng sinh khoảng 3 lần và vào viện nhổ răng khôn 1 lần. Rồi sau đó mất kính phải đi cắt cặp mới. Rồi còn đi chụp X-quang xét nghiệm đủ kiểu. May mà đăng kí ngay một bảo hiểm của bên Heyme (không quảng cáo gì đâu vì mình cũng xót tiền lắm chứ bộ) nên cũng đỡ đi được chút ít. Vì vậy đâu đâu người ta cũng nói: bảo hiểm bổ sung không bắt buộc, nhưng có thì vẫn hơn. Từ lúc có bảo hiểm, mình cũng tích cực đi khám bệnh mỗi lúc cảm thấy không ổn – miễn phí hết mà, tội gì không lo cho bản thân chứ?

Người ta còn khuyến khích mua bảo hiểm sức khỏe bổ sung, vì nó bao gồm bảo hiểm trách nhiệm dân sự. Cái này là phòng hờ thôi, nhưng mình cũng là dân học luật Pháp nên biết kha khá về loại bảo hiểm này. Bảo hiểm trách nhiệm dân sự có thể bồi thường thiệt hại do bạn (không may) gây ra cho người khác, tùy gói bảo hiểm mà mức tiền sẽ có sự thay đổi. Dù gì thì phòng vẫn còn hơn chống.

minh họa một chiếc thẻ bảo hiểm bổ sung “tiers payant”

Mình dùng mutuelle của Heyme thì thấy chế độ chăm sóc khách hàng khá tốt, giải đáp được thắc mắc, hoàn tiền nhanh, đủ và không lằng nhằng. Có rất nhiều loại mutuelle với giá cả khác nhau, mutuelle càng đắt thì dĩ nhiên được hoàn tiền càng nhiều và càng đa dạng (VD: bảo hiểm của mình hoàn 100% tiền cắt kính, gọng và mắt kính, nhưng không có bảo hiểm thì không hoàn chút nào tiền kính). Ngoài ra, đừng quên in tấm thẻ tiers payant quyền lực không kém gì tấm carte vitale ra và mang theo người nhé. Thẻ này sẽ giúp bạn không cần ứng tiền trước tại một số trung tâm y tế, như mình đã nói ở mục #5. Cũng nên để ý các thông tin trên thẻ, đặc biệt các bạn mới đổi từ số tạm thời qua số chính thức giống mình thì cũng phải liên hệ với mutuelle, bảo họ đổi số trên thẻ để tránh bị từ chối như mình hôm nọ nha (lại một màn mất tiền oan kinh điển).

Nếu không đủ tiền chi trả cho bảo hiểm, bạn có thể tham khảo C2S của l’Assurance Maladie (tên cũ là CMU-C). Nhìn chung, có thể hiểu đây là một chế độ bảo hiểm toàn bộ 100% không mất phí dành cho người có thu nhập thấp của nhà nước. Cá nhân mình không đăng kí chế độ này vì thấy điều kiện có vẻ khắt khe và giấy tờ hơi lằng nhằng. Tuy vậy, bạn bè mình có người đã thử và thành công, nên các bạn nếu muốn có thể nghiên cứu để thay thế cho mutuelle đắt đỏ nhé.


7. bước một bước ra thế giới

Hẳn các bạn cũng biết, Liên minh châu Âu (EU) đã thuận lợi hóa việc di chuyển, buôn bán, trao đổi,… giữa các nước thuộc Liên minh. Điều này kéo theo luôn cả chương trình bảo hiểm y tế liên quốc gia trong khu vực EU. Nếu bạn có nhu cầu đi học trao đổi, thực tập hay công tác tại một quốc gia khác thuộc Liên minh châu Âu, bạn chỉ cần lên Ameli đăng kí tấm thẻ EU xanh nước biển là đã có thể tự tin bước ra ngoài thế giới mà vẫn có bảo hiểm hợp lệ rồi. Các bên mutuelle cũng luôn có những chương trình bảo hiểm liên quốc gia ngắn hạn, nếu bạn có nhu cầu muốn được hoàn tiền nhiều hơn cũng như được hỗ trợ hồi hương khi có sự cố.

minh hoạ tấm thẻ “bảo hiểm châu Âu” xịn xò

Cá nhân mình đang có kế hoạch đi Đức trong năm tới. Nếu như không có tấm thẻ bảo hiểm xanh này, mình sẽ mất ít nhất 100 euro mỗi tháng cho bảo hiểm công của Đức. Nhờ vào tấm thẻ liên quốc gia, mình ngược lại sẽ không mất đồng nào.



Đến đây có lẽ cũng tạm đủ những điều mình muốn chia sẻ rồi. Hy vọng những thông tin này sẽ giúp các bạn phần nào hiểu hơn về hệ thống bảo hiểm y tế Pháp – lằng nhằng và phức tạp như mọi thủ tục hành chính khác ở nơi đây. Mình không phải dân chuyên ngành, cũng mới ở Pháp được 2 năm, nên những điều nói trên hoàn toàn là trải nghiệm của bản thân mình chứ không mang tính quy chụp.

Chúc mọi người thật nhiều sức khỏe, khỏi phải đi khám để đỡ mất công mất thì giờ với đống giấy tờ ở Pháp ^^

23/04/2021

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s